26.03.2014 14:48

iLur Բլոգ. Գիրքով Սեւան Նշանեանին հետ

iLur Բլոգ. Գիրքով Սեւան Նշանեանին հետ

Սագօ Արեան

Երեւանի մէջ սկիզբ կ'առնէ Սեւանին գիրքեր առաքելու արշաւը:

Գրող արձակագիր Էդուարդ Խաչիկեանի կարծիքով իւրաքանչիւր մտաւորական եւ գրող պէտք է իր հրապարակած գիրքերէն օրինակներ նուիրէ դժուար պայմաններու մէջ գտնուող Սեւան Նշանեանին

Խաչիկեան իր հետ իմ ունեցած ճեպազրոյցին ընթացքին ըսաւ՝ «Հակառակ անոր որ ես նոր իմացած եմ Սեւան Նշանեանի մասին կը հաւատամ, որ այս գրքահաւաքը  պաշտպանութեան աքցիա է եւ բոլորս պէտք է նեցուկ կանգնինք Սեւանին որովհետեւ ան մեծ ներդրում ունի մեր ժողովուրդի մշակութային արժէքներու վերհանման մէջ եւ ոչ միայն»: Էդուարդ Խաչիկեան որ Երեւանի մէջ Սեւան Նշանեանի համար կազմակերպուած գրքհաւաքին մասնկացած առաջին գրողն է իր «Եւ արեւը մայր մտավ լուսաբացին» գիրքը Նշանեանին ընծայագրելով յոյս յայտնեց, որ հայազգի մտաւորականը շուտով կը յայտնուի ազատութեան մէջ:

Ուրեմն այսպէս, չորեքաբթի 26 մարտին Հայաստանի բոլոր գրողներն ու մտաւորականները հրաւիրուած են իրենց հրապարակած գիրքերը նուիրել Սեւան Նշանեանին՝ այդպիսով իրենց զօրակցութիւնը յայտնելու անարդար եւ անհեթեթ պատճառով անցեալ 20 դեկտեմբերէն ի վեր Թուրքիոյ բանտերու ճաղերու ետին գտնուող լեզուաբանին եւ մտաւորականին: Գրքահաւաքի գլխաւոր նախաձեռնութիւնը կը պատկանի «Հայաստանի գրողների միութեան» որ այս մասին յատուկ հաղորդագրութիւն մը հրապարակած է:

Նոյն առումով աքթիւիսթ եւ հրապարակախօս Սարգիս Հացպանեան որուն հետ այս մասին զրուցեցի յայտնեց, թէ «Երբ Թուրք հայասէր մտաւորական Ռակըպ Զարագօլու 2011  թուականին բանտարկուած էր մի քանի ընկերներով միտք յղացանք Զարագօլուին հայ  հեղինակներու գիրքերը մակագրել եւ անոր ազատութիւնը պահանջող ընծայագրումով ուղղարկել Թուրքիա»: Հացպանեան նաեւ յայտնեց, որ այդ օրերուն ամբողջ Թուրքիոյ մտաւորական շրջանակները զարմացան, որ բանտին մէջ գտնուող մտաւորականին համար   իրենց գիրքերը կը տրամադրէին հայ գրողները՝ այդպիսով իրենց զօրակցութիւնը յայտնելով մէկու մը որ գտնուէր ծանր պայմաններու մէջ»: Հացպանեան շարունակելով պատմեց՝

«Աւելի ուշ Զարագօլուն ազատ արձակուեցաւ ու ապա այցելութիւն տուաւ Երեւան ուր յատուկ միջոցառումներու ընթացքին իր շնորհակալութիւնը յայտնեց հայրենի մտաւորականութեան»:

Իսկ ի՞նչ կարելի է ըսել Սեւան Նշանեանի գիրք ուղղարկելու նախաձեռնութեան մասին

Նշանեանին համար գիրք հաւաքելու առաջադրութիւնը մտածեցինք տրուած ըլլալով , որ ինք Սեւան իր ընկերներէն խնդրած էր, որ իր բանտ եղած միջոցին իրեն գիրքեր ուղղարկեն: 

Բայց ի՞նչ էր պատճառը

Սեւան նպատակ դրած էր որ բանտին գրադարանը նորացուի եւ ամբողջացուի: Որպէսզի  բանտարակեալները ոչ թէ «Թասպահով» (համրիչով –Ս.Ա.) զբաղին այլ գիրք կարդան:

Ե՞ւ

Պատկերացուցէք, որ երկու օրուան մէջ եօթ հարիւր անուն գիրք հաւաքուած էր Թուրքիոյ  այն բանտին մէջ ուր կը գտնուէր Սեւանը: 

Յետոյ շարունակուեցա՞ւ այդ նախաձեռնութիւնը

Ո՛չ:

Բայց ի՞նչու

Թուրքիոյ արդարութեան նախարարութիւնը զարմանք յայտնելով արգիլեց այդ նախաձեռնութիւնը:

Իսկ որն է՞ր պատճառը

Թուրքերը մտածեցին, թէ «Հէրիք չէ որ Նշանեան ինքնզինք լուսաւորչի դեր տուած է, հիմա ալ եկած է բանտին մէջ գիրք հաւաքելու: Ատկէ ետք Սեւան ժամանակ տրամադրեց եւ կարգի բերաւ բանտի գրադարանը: (Բնականաբար Սեւանի գտնուած առաջին  բանտին մասին է խօսքը -Ս. Ա)

Իսկ ի՞նչ կարելի է ըսել Նշանեանի գիրքերուն հայերէնի թարգմանութեան մասին

Ճիշդը այդ օրերուն էր, որ Երեւանի մէջ մենք կարգ մը ընկերներով որոշեցինք Սեւանին  գրքերու թարգմանութեան ձեռնարկել: Փակագիծ մը բանալով յիշեմ, որ երբ Հրանդ Տինք 2001-2002 թուականներուն Հայաստան կու գար ոչ ոք կը ճանչնար զինք եւ ցաւ ի սիրտ  հայրենի ԶԼՄ -ները ոչ մէկ հետաքրքրութիւն ցոյց կուտային անոր մասին: Իսկ Հրանդի սպաննութիւնէն ետք բոլորը կը դիմէին ինձ եւ տեղեկութիւն կը խնդրէին անոր մասին՝ «Գնա մեռիր արի սիրեմ»-ի օրինաչափութեամբ: Խորքին մէջ նաեւ ատոր համար էր, որ մենք ձեռնարկեցինք Սեւանի Հայաստանի մէջ ճանաչելի դարձնելու արշաւի մը անոր գիրքերը  արեւելահայերէնի թարգամանելով:

Իսկ ո՞ր գիրքերն են որ պիտի թարգմանուին

Առաջին գիրքը որ պիտի թարգմանուի կը կոչուի «Անունը մոռացած երկիր» երկրորդը՝  «Սխալ հանրապետութիւնը կամ 51 հարց Քէմալիզմին եւ Աթաթուրքին» եւ երրորդ գիրքը, որ  Սեւանի փափաքով է ինքնակենսագրական հատոր մըն է, որ կը կրէ «Առիւծի ճանապարհ» խորագիրը: Այստեղ նշեմ, որ Սեւան յատուկ փափաք յայտնեց, որ այդ ինքնակենսագրական    հատորը թարգմանենք, որպէսզի Հայաստանի ընթերցողը այդպիսով ծանօթանայ անոր   կեանքին ու կտրած ճանապարհին:

Իսկ ի՞նչպէս պիտի կատարուի գրքահաւաքը

26 Մարտին (այսօր) սկիզբ պիտի առնէ գրքահաւաքի առաջին հանգրուանը, որ տեղի պիտի ունենայ «Բիւրոգրաթ» գրախանութին մէջ: Ըսեմ նաեւ, որ իմ մօտ արդէն տասէ աւելի գրքեր հաւաքուած են: Շուրջ շաբաթ մը առաջ Արթին Կոստանեան անունով Պոլսահայ բարեկամ մը ստանձնեց գիրքերու առաջին խմբաքանակը Պոլիս փոխադրել: Իսկ ինչ կը վերաբերի գրքահաւաքին, մենք որոշած ենք հերթական կերպով այս նախաձեռնութիւնը կատարել ամէն շաբաթ եւ այս առումով հանրութիւնը իրազեկել թէ, որ օրը եւ ուր պիտի կատարուի  գրքահաւաքը: (Այստեղ նշեմ որ գրքահաւաքը պիտի կայացուի Երեւանի «Բուքինիսթ», «Նոյան Տապան» եւ այլ գրախանութներու մէջ ինչպէս նաեւ նաեւ Կիւմրիի, Վանաձորի եւ Ստեփանակերտի տարբեր գրախանութներուն մէջ -Ս. Ա.)

Իսկ մնայուն տեղ մը կա՞յ, ուր գրողները կարող են իրենց հատորները ներկայացնել:

Այ՛ո, բոլոր հեղինակները որոնք կը փափաքին իրենց հատորները Սեւան Նշանեանին հասցընել կրնան «Բաղրամեան» փողոցի վրայ գտնուող «ՀԳՄ» շէնք մօտենալ եւ այդտեղ թողնել Նշանեանին ընծայագրուած իրենց հատորները:  

Օրերս Պոլսոյ մէջ Սեւան Նշանեանի գրչին պատկանող եւ 700 էջերէ բաղկացող թրքերէն յօդուածներու եւ ակնարկներու «Ծանր գիրք» խորագրուած հատորը լոյս տեսաւ: Ու վստահ եմ, որ մինչ դատական խեղկատակութիւնը իր «Մոնոլոկ»-ը կը ներկայացնէ անդին Սեւան Նշանեան կ'աշխատի նոր հատորի մը վրայ:

Անոր ամբողջ կեանքը եղած է կռիւ անարդարութեան դէմ: Գիրը՝ անարդար վճիռին դէմ: Բառը՝ Թուրքիոյ շուռ եկած արդարութեան կշիռքին դէմ: Սրբազան խօսքը՝ իր պարունակէն ու իմաստէն զրկուած Թուրքիոյ խօսքին ազատութեան կշռաքարերուն դէմ:

Այդպէս է Սեւան Նշանեանի անունը: Անոր անունը խմորուած է գիրքի իւրաքանչիւր բառին, տողին ու հնչիւնին մէջ: