29.04.2014 16:15

iLur Բլոգ. Ինչո՞ւ Ալի Աքչա կրակեց Հռոմի Պապին վրայ

iLur Բլոգ. Ինչո՞ւ Ալի Աքչա կրակեց Հռոմի Պապին վրայ

Սագօ Արեան

«Հռոմի Պապը ինձի համար դրամատիրութեան խորհրդանիշն էր»,- ըսած էր թուրք մարդասպանը

Իր վախճանումէն 9 տարի ետք Վատիկան Սուրբ յայտարարեց Յովհաննէս Պօղոս Բ Պապը:

Տասնեակ աշխատութիւններ գրուած են Վատիկանի եւ Խորհրդային Միութեան միջեւ «թաքուն պատերազմ»ի մասին: Այդ պատերազմի բարձրակէտը կը համարուի Յովհաննէս Պօղոս Բ Պապին դէմ կատարուած ահաբեկչական փորձը: Մահափորձը կատարուած է 13 Մայիս 1981-ին, երբ ազգութեամբ թուրք Ալի Աքչա 9 միլիմեթրանոց Browning տիպի ատրճանակէ մը չորս գնդակներ կ'արձակէր Պապին վրայ: Աքչա մինչ Պապին «Սուրբ Պետրոս» հրապարակ ժամանելը, փողոցի մէկ անկիւնը նստելով կը սպասէր Պապին եւ քահանայապետին ժամանումով կը մօտենայ «Բաբա Մօպիլիյին» եւ կրակ կը բանայ անոր վրայ: Յանցագործը կը ձերբակալուի. ան ցկեանս բանտարկութեան կը դատապարտուի եւ 2010-ին Պապին խնդրանքով Թուրքիոյ կը յանձնուի Իտալիոյ նախագահ Գարլօ Ազէկիո Սիամբէի հրամանով: Ան տասը տարի Թուրքիոյ մէջ բանտարկուելէ ետք ազատ արձակուեցաւ Յունուար 2010-ին՝ այդպիսով 29 տարի բանտերու մէջ անցընելէ ետք: Յիշեցնեմ, որ Աքչա 1979 թուականին սպաննած էր թուրք լրագրող Ապտի Իբէքճին:

Մահափորձէն ետք տեղի ունեցած հարցաքննութեան ընթացքին ան կը խոստովանի, որ որոշուած էր գործողութեան աւարտէն անմիջապէս ետք ապաստանիլ Վատիկանի մօտ Պուլկարիոյ դեսպանատուն: Աքչա տեղւոյն վրայ կը ձերբակալուի, իսկ Հռոմի պապը մահէն հազիւ ճողոպրած կը տեղափոխուի հիւանդանոց:

Քարոլ Եուզէֆ Ուաթիուլա լեհ արմատներով կարտինալը (18 Մայիս 1920- 2 Ապրիլ 2005 ), որ Հռոմի Պապ ընտրուած էր 1978 թուականին , խորհրդային գաղտնի սպասարկութեան մարմիններուն համար կարեւոր թիրախ համարուած անձնաւորութիւն էր: Խորհրդային Միութեան այդ օրերու առաջին քարտուղար Եուրի Անտրոբով Պապին մասին խօսելով ըսած է. «Ան մեր թշնամին է... Անոր վարուելակերպը, ժպիտը եւ ունեցած մօտեցումները զայն կը դարձնեն վտանգաւոր: Բոլորին կը խօսի, ամբոխին կը մօտենայ, կը համբուրէ երեխաները: Կարծէք ԱՄՆ-ի նախագահական թեկնածու ըլլայ: Լեհաստանի մէջ անոր եկեղեցիին հետեւորդները կը յաջողին իրենց ազդեցութիւնը տարածել երիտասարդութեան վրայ եւ պայքարիլ մեր աթէիսթական ուսմունքներուն դէմ: Այս բոլոր հանգամանքները պատճառ կը հանդիսանան, որ սոցիալիզիմին հանդէպ առկայ յարգանքը նահանջէ»:

Խորհրդային կայսրութեան համար Լեհաստանի մէջ հետզհետէ աճ արձանագրող հակախորհրդային ալիքն ու բողոքի շարժումները կը դառնային մտահոգիչ: Քիչ չէ թիւը նաեւ այն տեսաբաններուն, ըստ որոնց՝ կաթոլիկ եկեղեցին ծրագրուած կերպով կ'ուզէր փոփոխութիւններ յառաջ բերել յատկապէս արեւելեան Եւրոպայի մէջ:

Ամերիկացի քաղաքական վերլուծաբան Մայքըլ Լատինի համաձայն՝ Աքչայի կողմէ իրականացուած մահափորձը կազմակերպուած էր խորհրդային KGB-ին, իսկ գործողութեան նախագիծը պատրաստուած էր Արեւելեան Գերմանիոյ գաղտնի սպասարկութեանց կողմէ: Նոյն հեղինակին համաձայն, այդ գործին երրորդ օղակը կը կազմէր Պուլկարիոյ գաղտնի սպասարկութիւնը, որ իր կարգին ահաբեկչութիւնը վստահած էր ազգութեամբ թուրք Ալի Աքչային: Այս տեսութիւնէն զատ Աքչա իր դատավարութեան ընթացքին գործողութեան վերաբերեալ մի քանի տեսութեանց մասին խօսած է, որոնց առթիւ իտալացի դատախազ Անթոնիո Մարինի ըսած է՝ «Յանցագործը (Ալի Աքչա.- Ս. Ա.) գործողութեան մասին մի քանի տարբերակներու մասին խօսեցաւ, ու աւարտին պարզուեցաւ, որ այդ պատումները ամբողջութեամբ սուտ են»:

Դէպքին վերաբերեալ իր յատուկ մօտեցումը տուած են նաեւ այդ օրերու Պուլկարիոյ գաղտնի սպասարկութեան մարմինները, որոնք յայտարարած են, թէ ձախողած մահափորձը կատարուած է արեւմտեան գաղտնի մարմիններուն կողմէ, որոնք այդ գործը վստահած են թրքական «Գորշ քայլեր»ուն: Այս տեղեկութեան մէջ կը խօսուի նաեւ «Կլատիօ» (Secret anti-Communist NATO protocols Operation- Gladio) անունով յայտնի գործի մը մասին, որ խորքին մէջ ՆԱԹՕ-ի կողմէ պատրաստուած թաքուն ծրագիր մըն էր եւ կը միտէր հակախորհրդային զինեալ գործողութիւններ իրականացնել: Ըստ պուլկարական աղբիւրներու, ՆԱԹՕ մտադիր էր սպաննել Պապը՝ այդպիսով լարելով Խորհրդային Միութեան եւ Վատիկանի միջեւ առանց ատոր ալ լարուած յարաբերութիւնները: Պապին դէմ կատարուած գործողութեան մասին այլ կարեւոր փաստարկ մը կը ներկայացնէ Մալվին Կուտմէնը, որ 25 Սեպտեմբեր 1991 թուականին «Լը Մոնտ Տիբլոմաթիք» պարբերականին տուած հարցազրոյցին մէջ ըսած է, թէ «Գորշ Գայլերու» այդ օրերու ղեկավար Ապտիւլլա Չաթլի Պապին սպաննութեան դիմաց պիտի ստանար երեք միլիոն մարք, բան մը որուն մասին նոյնինքն Չէթլի խօսած է իտալական դատարանի մը առջեւ 1985-ին եւ յայտարարած, որ Արեւելեան Գերմանիոյ սպասարկութիւնները իրեն այդ գումարը խոստացած են, որպէսզի շփոթ առաջացնէ գործին վրայ եւ ջրէ պուլկարական կամ ռուսական կողմին վրայ առկայ բոլոր կասկածները:

Վատիկանի դէպքին մասին տրուած վկայութիւնը բոլորովին տարբեր է ու հիմնուած Պապին հեղինակութեան պատկանող երկու հատորներու վրայ: Առաջին հատորին մէջ, որ կը կոչուի «Յիշողութիւն եւ ինքնութիւն» ( Memory and Identity: Conversations Between Millenniums), Պապը կարծիք յայտնած է, թէ ահաբեկչական արարքը, որ կատարուած էր Աքչայի ձեռամբ, խորքին մէջ անոր մտայղացումը չէ, այլ արարքին ետին կը կանգնին այլ մութ ուժեր: Իսկ Վատիկանի երկրորդ վկայութիւնը գրուած է Պապին հրապարակած «Ֆաթիմայի գաղտնիքը» ( 26 Յունիս 2000) հատորին մէջ, ուր Պապը կ'ըսէ, թէ իր դէմ եղած մահափորձը Ֆաթիմայի խորհուրդին կատարումն էր, յատկապէս, որ դէպքը տեղի ունեցած էր 13 Մայիսին, որ կը զուգադիպի Մարիամ Աստուածածին Սուրբ Կոյսի երեւումին հետ, որ տեղի ունեցած էր Ֆաթիմաի մէջ եւ ուր Մարիամ խօսած էր երեք երեխաներու հետ եւ փոխանցած իր պատգամը:Պապը նաեւ ստոյգ մահէ իր փրկութիւնը կը վերագրէ Մարիամ Աստուածամօր օգնութեան: Յայտնեմ որ ըստ կարգ մը աղբիւրներու Մարիամի «Ֆաթիմայի պատգամ»-ին բոլոր կէտերը ցարդ չեն հրապարակուած, ու Վատիկանի բարձրաստիճան պատասխանատուներ ճիգ կը գործադրեն գաղտնի պահելու համար անոր բովանդակութիւնը :

Այս վկայութեան առնչութեամբ Աքչա, որ բանտի մէջ եղած ատեն լաւապէս ուսումնասիրած է Մարիամի երեւումին մանրամասնութիւնները և սուտ ու ծիծաղելի վկայութիւններ տալով ըսած է, թէ ինք Փրկիչ Յիսուսն է, որ եկած է փրկելու աշխարհը եւ իր կարծիքով չարը (Սուրբ գրային անունով Նեռը կամ սատանան) կը բնակի Վատիկանի պատերէն ներս: Այլ առիթով, 2010-ին Աքչա յայտարարած է, թէ Պապին սպաննութեան փորձին ետին կը կանգնի իտալացի Կարտինալ Ակոսթինո Գասարոլի Կարտինալը: Աքչա այդ ձեւով կը փորձէր նոր վարկած մը մէջտեղ նետել եւ փորձել ուշադրութիւնը սեւեռել Վատիկանի խորհրդաւոր դռներուն ետին կատարուող գաղտնախորհուրդ դաւերուն մասին, տրուած ըլլալով, որ Հռոմի գահին բազմող որեւէ «օտար» Պապ խորթ աչքով դիտուած է իտալացի մեծամասնութիւն կազմող Վատիկանի «հոգեւոր բանակ»ին անդամներուն կողմէ:

Այս բոլոր վկայութիւններէն զատ կարեւոր է նաեւ լրագրող եւ նախկին CIA -ի գործակալ Ճոն Քոհլըրի ներկայացուցած վկայութիւնը, ուր ան իր «Վատիկանի լրտեսները» գիրքին մէջ ուշագրաւ մանրամասնութիւններ կը փոխանցէ եւ կը վստահեցնէ, որ դէպքը իրականացուած էր Խորհրդային KGB-ին կողմէ( John Koehler published Spies in the Vatican2009):

Այս փաստարկներէն անդին, պէտք է եզրակացնել, որ Վատիկանի մեծ նշանակութիւն ունեցող «գահ»ին վրայ բազմած ամէնէն երեւելի կրօնաւորներէն մէկն է Յովհաննէս Պօղոս Բ պապը, որուն սրբադասումը տեղի ունեցաւ Կիրակի 27 Ապրիլին, ուր աւելի քան մէկ միլիոն կաթոլիկ քրիստոնեաներ (եւ ոչ միայն) հետեւացան կրօնական արարողութեան:

Ճիշդ է նաեւ, որ կաթոլիկ եկեղեցին յատկապէս Յովհաննէս Պօղոս Բ Պապի գլխաւորութեամբ մեծ աշխատանք տարաւ փլելու «Պերլինեան պատը» եւ կազմաքանդելու Խորհրդային կայսրութիւնը, առանց սակայն կարենալու իր դրական ու շինիչ ազդեցութիւնը տարածել Արեւելեան Եւրոպայի երկիրներուն կամ նոյնիսկ եւրոպական քաղաքակրթութեան յառաջատար համարուող երկիրներուն վրայ: Յովհաննէս Պօղոս Բ Պապի գործունէութեան ամբողջ ժամանակաշրջանը կը փաստէ, որ եկեղեցին եւ քաղաքական աշխարհը իրարմէ հեռու եւ անհաշտ մարմիններ չեն, ու այսօրուան Պապին աշխատելաձեւը շատ երեւելի եւ զուլալ շարունակութիւնն է այդ ուղեգիծին:

 Հարցում. Վատիկանը պիտի կարողանա՞յ իր առջեւ ծառացած խնդիրները դիմագրաւել, որոնցմէ ամէնէն էականը միջին արեւելեան երկիրներէն քրիստոնեաներու հեռացումն է:

Յովհաննէս Պօղոս Բ Պապին համար այլը, օտարը, այլազգը, Պուտիստն ու Մահմետականը ընդունելի էին: Ան այդ ոգիով բռնեց իր դահիճին՝ Մոհամմատ Ալի Աքչային մարդասպան ձեռքը եւ ներում շնորհեց անոր: Պապը 1983 թուականին բանտին մէջ գտնուող Աքչային հետ 20 րոպէ հանդիպելէ ետք լրագրողներու առջեւ ըսած էր. «Ինչ որ խօսեցայ Ալիին հետ պիտի մնայ գաղտնիք: Ես անոր խօսած եմ հարազատ եղբօր մը պէս ու ներած: Ան կը վայելէ իմ գերագոյն վստահութիւնս»:

Սրբադասուած Պապին համար մերժումը եւ այլատեացութիւնը մահացու մեղքեր էին, իսկ ներումն ու երկխօսութիւնը՝ գերագոյն արժէքներ: