20.05.2014 23:59

ՀՀԿ-ականը` բանակցություններից ԼՂ-ի դուրս գալու մասին. Դե՛ հիմա, այդպես է ստացվել

ՀՀԿ-ականը` բանակցություններից ԼՂ-ի դուրս գալու մասին. Դե՛ հիմա, այդպես է ստացվել

iLur.am-ի զրուցակիցն է ՀՀԿ-ական պատգամավոր Լեւոն Մարտիրոսյանը

-Պարոն Մարտիրոսյան, ինչպե՞ս եք գնահատում ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման շուրջ նկատվող վերջին ակտիվացումը:

-Ակտիվացում կա՞ բայց:

-Կան հայտարարություններ, որոնք պարբերաբար հնչում են միջնորդների կողմից եւ հիշեցնում են նաեւ մեզ, որ լրացել է զինադադարի 20-ամյակը, պետք է լուծումներ գտնել եւ այլն:

-22 տարվա ընթացքում, ինչ Մինսկի խումբը գործում է, ամենազանազան դրսեւորումների ենք ականատես եղել, բայց խնդիրը դեռեւս լուծված չէ: Սա է հիմնական ցուցանիշը: Այսինքն, քանի դեռ խնդիրը լուծված չէ, ակտիվացում-պասիվացում` դա ուղղակի գործընթացի մաս է:

-Ամերիկացի համանախագահ Ուորլիքի հայտարարությունը ինչպե՞ս եք գնահատում:

-Ես չէի առանձնացնի հենց Ուորլիքին կամ իր հնչեցրած վեց կամ քանի կետերը, որովհետեւ ինքն իր անձնական տեսակետը չի ներկայացնում: Ինքը Մինսկի խմբի համանախագահներից մեկն է եւ ներկայացնում է իր երկիրը: Ավելի շուտ պետք է ուշադրություն դարձնենք համանախագահ երկրների ղեկավարների հայտարարություններին, մեր երկրի ղեկավարության հայտարարություններին, Ադրբեջանի, ԼՂՀ ղեկավարության հայտարարություններին եւ այդ ամենը դիտարկենք համատեքստում, քան թե առանձին մի հայտարարություն վերցնենք եւ դրանից ինչ-որ հատվածներ վերցնենք:

-Բայց այդ հայտարարությունը նոր չէ. դա, ըստ էության, այն փաստաթուղթն է, որը քննարկվում է, եւ որը հնչեցվեց, մասնավորապես, Լ’Աքվիլայում, եւ ի դեպ` հայկական կողմը ողջունեց: Ուզում եմ հասկանալ, ձեր դիրքորոշումն այդ պարագայում ո՞րն է:

-Ես ասում եմ` սա բանակցային գործընթաց է: Բազմիցս ե՛ւ մեր ղեկավարությունը, ե՛ւ համանախագահները, ե՛ւ մեր հակառակորդ երկրի ղեկավարները նշել են, թե քանի դեռ վերջնական փաստաթուղթ չկա՝ հիմնված հստակ սկզբունքների վրա, անիմաստ է խոսել առանձին ինչ-որ մի կետի կամ կետերի մասին՝ գործընթացի համատեքստից դուրս առանձին ինչ-որ երկար կարելի է քննարկել

-Բայց այդ փաստաթուղթը Կազանում գրեթե դառնում էր իրականություն:

-Բայց չի դարձել:

-Այսինքն, սա ընդունելի էր հայկական կողմի համար: Հիմա ձեր դիրքորոշումը ո՞րն է:

-Հայկական կողմի դիրքորոշումը հանրապետության նախագահի եւ ընդհանրապես մեր ղեկավարության կողմից, նաեւ ԱԳՆ-ի կողմից հնչեցված սկզբունքներն են, այսինքն` Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի միջազգայնորեն պարտադիր կամարտահայտության միջոցով ապահովում:

-Եվ Ղարաբաղը Հայաստանին կապող ընդհանուր սահման միայն` լավագույն դեպքում:

-Այո, կապող սահման եւ անվտանգության երաշխիքներ. դրանք այն սկզբունքներն են, որոնցից մենք չենք կարող հետ դառնալ:

-Բայց դա նշանակում է` Լաչինի միջանցքի կարգավիճակի շուրջ քննարկում ընդամենը, մյուս տարածքների վերադարձ եւ խաղաղապահ զորքեր:

-Անպայման չէ. ա՛յ, դրա վերաբերյալ բանակցություններ են ընթանում, բայց այդ սահմաններից այնկողմ մենք չենք կարող հետ գնալ, այդ սկզբունքներից հետ դառնալ, դա քննարկման ենթակա չէ հայկական կողմի համար:

-Խոսքը նախկին ԼՂԻՄ-ի շուրջ տարածքների ճակատագրի մասին է:

-Հենց դրա շուրջ էլ բանակցում են: Չեմ կարծում, որ հայկական կողմը բանակցում է ինչ-որ մի առանձին տարածքի մասին, բանակցում է ընդհանուր համատեքստում, նույնը նաեւ` ադրբեջանական կողմը:

-Դուք հայկական կողմի դիրքերն ինչպե՞ս եք գնահատում:

-Շատ լավ:

-Ի՞նչն է ձեզ նման տեսակետ ունենալու առիթ տվել:

-Որովհետեւ միջազգային հանրությունը, մասնավորապես` համանախագահ երկրների ղեկավարները, որոնք ՄԱԿ-ի ԱԽ-ի մշտական անդամներ են, կիսում են մեր սկզբունքները, նրանք ընդունում են:

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ իրականում ոչ թե նրանք են մեր տեսակետներին համամիտ, այլ մենք` նրանց տեսակետներին:

-Բայց մեզ դա ձեռնտու է, դա մեր դիրքորոշումն է, իհարկե` ազատ կամարտահայտության միջոցով միջազգային փաստաթուղթ ունենալը եւ անվտանգության երաշխիքներ ունենալը շատ կարեւոր են մեզ համար:

-Դուք պնդու՞մ եք, որ մեր դիրքերն ուժեղ են:

-Առավել քան երբեւէ:

-Բայց Ղարաբաղն արդեն քանի տարի է այլեւս չի մասնակցում բանակցություններին: Դժվար թե կարելի լիներ մեր դիրքերն այս պահին ուժեղ անվանել, երբ հայկական երկու կողմերից մեկն այլեւս դուրս է մնացել բանակցային գործընթացից:

-Հայկական կողմն ամեն դեպքում հայկական կողմն է, եւ դժվար թե Հայաստանի ղեկավարությունը հաշվի չի առնում Ղարաբաղի ժողովրդի ղեկավարության դիրքորոշումը:

-Ձեր նշած հաշվի առնելն իրավական ուժ չունի:

-Այո, բայց մենք ունենք հակառակ կողմ, որը չի ցանկանում բանակցել Ղարաբաղի հետ:

-Հակառակ կողմը ցանկանում է, որ Ղարաբաղը մտնի Ադրբեջանի կազմի մեջ, բայց մենք, կարծեմ, հակառակ կողմի ցանկությունները չէ, որ պիտի հաշվի առնենք:

-Այո, բայց դե` բանակցություններ են, այսինքն, ես չեմ կարծում, որ ձեւաչափն է, որ այստեղ կարեւորագույն խնդիր է, թեեւ լավ կլիներ, որ Ղարաբաղն էլ մասնակցեր: Ինչ-որ մի պահից, վստահ եմ, եւ համանախագահներն էլ են հայտարարել, որ ղարաբաղյան կողմն ակտիվորեն կներգրավվի:  

-Այդ ինչ-որ պահը լինելու է հիմնարար սկզբունքները համաձայնեցնելուց հետո:

-Սկզբունքները դեռ համաձայնեցված չեն: Այսպիսի հակամարտություններում բանակցությունները կարող են տեւել տարիներ, տասնամյակներ:

-Այսինքն, ձեզ չի՞ մտահոգում, որ Ղարաբաղը բանակցային գործընթացից դուրս է մնացել:

-Մտահոգում է, բայց քանի որ բանակցությունները վարվում են հանրապետության նախագահի կողմից, եւ ես անվստահության որեւէ պատճառ չեմ կարող ունենալ, հետեւաբար մտահոգում է այնքանով` որքանով:

-Դուք բանակցային գործընթացին տեղյակ լինելո՞վ եք վստահում, թե՞ ուղղակի:

-Բաներ կան, որ տեղյակ եմ, բաներ կան, որ տեղյակ չեմ. իհարկե, ամեն դեպքում գաղտնի բանակցություններ են գնում, եւ ամեն ինչ չէ, որ հրապարակման ենթակա է:

-Եթե, օրինակ, հրապարակվի վերջնական փաստաթուղթը եւ չլինի այնպիսին, ինչպիսին դուք կցանկանայիք, ո՞րն է լինելու ձեր արձագանքը:

-Չեմ կարծում, որ այդպիսի փաստաթուղթ հրապարակվի, որովհետեւ  հրապարակվելու է հանրապետության նախագահի կողմից բանակցված եւ ստորագրված փաստաթուղթը:

-Այսինքն, ձեզ համար միայն այնքանը, որ Սերժ Սարգսյանն է բանակցում, ուրեմն` արդեն լա՞վն է:

-Այո, իհարկե: Ուրիշ ինչպե՞ս:

-Բայց ձեր ասածը քաղաքական կատեգորիա չէ, պարոն Մարտիրոսյան:  

-Կատեգորիա է, էն էլ ինչ կատեգորիա է: Ես վստահում եմ հանրապետության նախագահին, չեմ կարծում, որ բանակցի ինչ-որ մի բան, որը կասկածի տակ դնի մեր հայրենակիցների ապագան:

-Կոնկրետ ի՞նչն է ձեզ նման բան մտածելու հիմք տալիս:

-Սերժ Սարգսյանի հետ հինգ տարի աշխատել եմ եւ լավ գիտեմ:

-Այսինքն, զուտ անձնական վերաբերմո՞ւնք է:

-Այո, անձնական, իհարկե:

-Այսինքն, կարծում եք, որ ինքը քաղաքականապես պատրա՞ստ է նման բանակցությունների, կարո՞ղ է այնպիսի բանակցություններ վարել, որ...

-Վարում է արդեն ինչքան ժամանակ:

-Բայց դրա արդյունքում ունենում ենք Մայնդորֆի, Սոչիի հռչակագրեր` առանց Ղարաբաղի ստորագրության, իսկ եթե կա երկու կողմ, հետեւաբար ստացվում է, որ Հայաստանը դառնում է ագրեսոր:

-Հայաստանը չդարձավ ագրեսոր, ագրեսորը իրավական կոնկրետ հետեւանքներ ենթադրող հասկացություն է միջազգային իրավունքում, որի մասնագետն եմ ես:

-Պարոն Մարտիրոսյան, կասե՞ք` ովքեր են ազատագրել Ղարաբաղը, եթե Ղարաբաղը բանակցություններին չի մասնակցում որպես հակամարտող կողմ, եւ բանակցում է միայն Հայաստանը:

-Արցախի բանակը` Հայաստանի եւ համայն հայության աջակցությամբ:

-Բա ուրեմն, ինչի՞ Ղարաբաղը բանակցային սեղանի շուրջը նստած չէ:

-Դե հիմա: Ինչի՞: Այդպես է ստացվել: Որովհետեւ բանակցությունները մենք ինքներս մեզ հետ չենք վարում, այլ հակառակորդ կողմի հետ:

-Իսկ գուցե դա հենց հայկական կողմի ամենակոպիտ սխա՞լն էր, ու այսօր վստահել այն մարդկանց, որոնք բանակցություններից դուրս են թողել Ղարաբաղին, տարօրինակ չէ՞:

-Չէ, ամեն ինչ նորմալ է: Կարեւորը վերջնական փաստաթուղթը տեսնենք, եւ այնտեղ մեր ժողովրդի շահերը, իղձերը արտացոլված լինեն եւ պաշտպանված, մնացածը ճաշակի խնդիրներ են:

Քրիստինե Խանումյան