06.05.2020 17:30

Լիզա Ճաղարյան. «Հեքիաթ-հեքիաթ պապս է»

Լիզա Ճաղարյան. «Հեքիաթ-հեքիաթ պապս է»

Ուտող-չուրացողները պնդում են, որ եթե մտքիս դնում ու եփում-թափում եմ, ահագին էլ համով ուտելիքներ են ստացվում։

Բայց ինձ լավ ճանաչող ում էլ ասեմ՝ ախ, ես այնքան եմ սիրում օրս խոհանոցում անցկացնել, դա մեր տան իմ ամենասիրելի անկյունն է, չեն հավատա։ Ու ճիշտ էլ կանեն։

Չէ, ես սիրում եմ գիրք կարդալ (հիմնականում՝ պառկած), ֆիլմեր նայել (հիմնականում՝ պառկած), գրել-մրել (գլխավորապես՝ նստած) ու քչփորել ինտերնետը՝ սկսած Ֆեյսբուքից, ավարտած մեծ-մեծ մարդկանց կյանքի եւ ստեղծագործության «հետնախորշերում» դեգերումից (գլխավորապես՝ նստած) եւ «Ազատության» լուրերը լսել՝ «իմ քայլերով» չափչփելով մեր փոքրիկ բնակարանը։

Ժամանակին սիրում էի նաեւ հանցագործ իշխանությունների դեմ ցույցերի մասնակցել (գլխավորապես՝ կանգնած), բայց դա արդեն «մութ անցյալիս» էջերից է։

Հուսով եմ՝անվերադարձ։ Որովհետեւ այսօր որ տեսնում եմ, թե ովքեր են բողոքի ցույց անելու կոչեր անողները, ուզում եմ էս կորոնամեկուսացումը հավերժ տեւի։

Գոնե էնքա՛ն «հավերժ»՝ մինչեւ մեր արդարադատ մարմինները հասցնեն էդ բոլորի դեմ քրեական գործեր հարուցել եւ համբերությամբ ու սիրով սպասել, թե երբ են ծլկելու երկրից, որ հերթական հաղորդագրությունը տարածեն առ այն, թե բա՝ սրտանց ուզում էինք ըստ օրենքի դատել դույն ամբաստանյալին, բայց փախավ, հեսա հենց էս րոպեին մի սրտառուչ հետախուզում կհայտարարենք ու կգնանք սուրճ խմելու։

Կմխիթարվենք քչից-շատից, որ ջհանդամ թե չդատվեցին, գոնե երկրի օդը մաքրվեց։

Ինչ էի ուզում ասել... Հա՛, արդեն թվարկեցի իմ սիրած գործերը, որոնց մեջ խոհանոցը չի մտնում, առավել եւս՝ հայրենասեր Միքայել Մինասյանի խոհանոցը։ Էս սիրած գործերիցս բացի, նաեւ սկսել եմ մանկությունս հաճախ հիշել։ Ասում են՝ ծերության նշան է։ Բայց ասեն-չասեն՝ ես բոլորից լավ եմ տեսնում, որ ծերացել եմ, եւ այդ ակնհայտ փաստից ամենեւին էլ ինձ պատեպատ չեմ տալիս, հակառակը՝ մաղթում եմ, որ բոլորին բախտ վիճակվի ծերանալ։

«Եվ ուրեմն»՝ ինչպես կասեր Վանոն, եթե հիմա միասին սուրճ խմելիս լինեինք, մանկությանս հուշերից մի անհեթեթ դրվագ պատմեմ, վերջում կասեմ, թե ինչու հենց էդ «անհեթեթը» հիշեցի, ոչ թե շատուշատ «հեթեթ» պատմություններ, որոնցով հարուստ է իմ աննման մանկությունը։

Ամեն ամառ սար էինք գնում քույրիկներով։ Տատիկիս հետ։ Ավելի ճիշտ՝ չէինք գնում, տանում էին մեծերը, մենք էլ հաճույքով ենթարկվում էինք, որովհետեւ մինչեւ հիմա էլ կարծում եմ՝ ով չգիտի, թե դա ինչ երջանկություն է, ուրեմն իր մանկությունը ծիածանի տակով չի անցել։

Եթե ասում ենք՝ սար, ուրեմն զարմանազան նոր ընկերները պարտադիր պայման են, որոնց հետ իրիկունները նստում էինք խարույկի մոտ, եւ ով ինչքան զորություն ուներ՝ էնքան ավելի վախենալու հեքիաթ կամ իրական (իբր) պատմություն էր պատմում։ Թե ինչու՝ վախենալու, չգիտեմ, բայց հաստատ գիտեմ, որ մենք ոչ առաջինն էինք, ոչ էլ վերջինն ենք, որ փսլնքոտ տարիքում սիրում էինք սահմռկեցնող թեմաներով իրար սարսափահար անել։

Ինչ որ է. էրեւաններից իմ տարիքի մի աղջիկ կար (էդպես՝ յոթ-ութ տարեկան), մեկ էլ ականջիս ասաց. «Ես մի շատ լավ հեքիաթ գիտեմ, վերնագիրը՝ Քառասուն մետրանոց մարդը քառասուն մետրանոց դագաղի մեջ»։ Ես աչքերս չռեցի էնքան, ինչքան հնարավոր էր էդ գործողությունը կատարել ու սկսեցի աղաչել-պաղատել, որ պատմի։ Ինձանից համառ էր, ասաց՝ չէ, վաղը կպատմեմ, ոչ մեկի չասես։ Չհասկացա, իհարկե, թե ինչու ոչ մեկի չասեմ, բայց որ խոստացել էի, էդպես էլ արեցի՝ ոչ մեկի չասացի։ Հաջորդ օրն էլի խարույկի մոտ կողքս էր նստած էս մեր էրեւանցի աղջիկը։ Ականջին փսփսացի՝ դե՛ պատմիր էդ քառասուն մետրանոց մարդու մասին։ Ասաց՝ չէ, էսօր հավես չունեմ, վա՛ղը։ Քիթումռութս խառնեցի իրար, բայց օգուտ չեղավ. Աղջիկը հավես չուներ, եւ վերջ։ Էսպես «հավես չունեմ-հավես չունեմ» ասելով՝ մի օր էլ իմացանք, որ ծնողները եկել տարել են էս մեր երեւանցի աղջկան, իր «բլթացրած» հեքիաթն էլ հետը։

Բայց էդ քառասուն մետրանոց մարդն արդեն պինդ-պինդ տեղավորվել էր սարեցուս կյանքում, տեղս չէի գտնում։ Ու մի օր էլ՝ թե ինչ սատանա մտավ մեջս, մինչեւ օրս պատասխանը չեմ գտել, խարույկի մոտ նստած մի պահի շատ հանդիսավոր հայտարարեցի. «Ես մի հեքիաթ գիտեմ, վերնագիրն էլ՝ Քառասուն մետրանոց մարդը՝ քառասուն մետրանոց դագաղի մեջ»։ Պատկերացրիք, չէ՞, թե ինչ կայծեր արձակեցին խարույկի շուրջը նստած ինձ նման ճժ-պժերի աչքերը։ Դե պատմի՛ր, պատմիր, շո՛ւտ արա՝ սկսեցին խնդրել իրար հերթ չտալով։

Ես հենց բլթոցս «հեռարձակելու» կեսից հասկացա, թե ինչ մեծ սխալ գործեցի, բայց արդեն ուշ էր։ Վե՛րջ, ամենացանկալի ու ամենասիրելի հեքիաթասացն էի էդ «բանձրիկ» սարերի հովանու ներքո, եւ նահանջ չկար։

Ու սկսվեց մղձավանջը։

Հաջորդած բոլոր օրերին սարեցի ընկերներս խնդրում-աղաչում էին, որ պատմեմ էդ անիծյալ քառասուն մետրանոց մարդու մասին, ես էլ ամեն անգամ ասում էի՝ էսօր չէ, ու ամեն «չէ»-իս հետ իմ շուրջը բոցավառվող ծիածանի գույները խամրում ու խամրում էին։

...Էդպես էլ չպատմեցի։ Ո՞նց պատմեի, եթե գաղափար չունեի, թե ինչ պատմեմ։ Եվ երբ ծնողներս եկան մեզ տուն տանելու, խարույկի շուրջը նստող ընկերներիս մեծ մասն արդեն ինձանից խռոված էր, մնացածներն էլ քչփչում էին իրար ականջի, որ ես «նախանձի մինն» եմ ու չեմ ուզում, որ իրենք էլ իմանան, թե էդ քառասուն մետրանոց մարդն ինչու էր մտել էդ քառասուն մետրանոց դագաղի մեջ։

Ինչու հիշեցի այս անհեթեթ պատմությո՞ւնը։

Ընդամենը լսեցի Ազգային ժողովում ՀՀ վարչապետի հետեւյալ հայտարարությունը. «Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը ոչ թե փոփոխվում է, այլ ստեղծվում է»։

Ու հիշեցի։

Առանց մեկնաբանության։

Երկնքից երեք խնձոր ընկավ, մինն՝ ինձ, մինը՝ տղայիս, էն մինն էլ՝ «Քառասուն մետրանոց մարդը քառասուն մետրանոց դագաղի մեջ» հեքիաթն իմացողին։