18 սեպտեմբերի, 2026 թ.
2026 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Ռուբեն Վարդանյանը հրապարակային ուղերձ է հղել Ադրբեջանի Հանրապետության Մարդու իրավունքների պաշտպան Սաբինա Ալիևային, որն ավելի վաղ պատրաստակամություն էր հայտնել աջակցելու հայ դատապարտյալների իրավունքների պաշտպանության հարցում:
Ռուբեն Վարդանյանը, որը Հայաստանի ևս տասնութ քաղաքացիների հետ գտնվում է Ումբակի քրեակատարողական համալիրում, իր ուղերձում թվարկում է մի շարք խախտումներ, որոնք հակասում են առաջին հերթին հենց Ադրբեջանի օրենսդրությանը։
Նա հղում է կատարում Պատիժների կատարման օրենսգրքին և դատապարտյալների իրավունքների մասին գրքույկին, որն այս տարվա ապրիլին Ադրբեջանի Մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակը տրամադրել է բանտարկյալներին։ Նա ընդգծում է, որ այդ իրավունքները պետք է պահպանվեն՝ անկախ մեղադրանքի հոդվածից, ազգությունից, կրոնական պատկանելությունից և քաղաքացիությունից։
Նրա բարձրացրած խնդիրների թվում են՝ բանտարկյալների մի մասի համար ամենշաբաթյա հեռախոսազանգերի բացակայությունը և տեսազանգերի անհասանելիությունը, ինչի պատճառով նրանցից ոմանք գրեթե երեք տարի չեն տեսել իրենց երեխաներին, նույնիսկ սեփական միջոցներով բժշկական հետազոտություններ հանձնելու անհնարինությունը, նոտարական ծառայությունների մերժման պատճառով հարազատների անունով լիազորագիր ձևակերպելու անհնարինությունը, ֆիզիկական վարժությունների սահմանափակումը շաբաթական մեկ անգամ՝ 20–40 րոպեով՝ օրական սահմանված մեկ ժամի փոխարեն, ինչպես նաև դիմումներին և բողոքներին գրավոր պատասխանների բացակայությունը։
Առանձին Ռուբեն Վարդանյանն անդրադառնում է այն հանգամանքին, որ Ադրբեջանում Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի գործունեության դադարեցումից հետո բանտարկյալները զրկվել են ընտանիքների հետ կապի կարևոր ուղուց․ նրանց մեծ մասը ծանրոցներ չի ստանում։ Նա նաև նշում է, որ շատերը հնարավորություն չունեն բանտային խանութից սննդամթերք գնելու և հեռախոսազանգեր կատարելու, քանի որ միջոցներ չունեն։
Նա հիշեցնում է նաև իր կնոջ՝ Վերոնիկա Զոնաբենդի նախաձեռնության մասին, որը պատրաստ է մեկնել Բաքու, հանդիպել Մարդու իրավունքների պաշտպանի և Հայաստանի դատապարտված քաղաքացիների հետ, նրանց փոխանցել մոտ հազար նամակ, ծանրոցներ և անհրաժեշտ իրեր։ Նրա դիմումները մնացել են անպատասխան, իսկ այլընտրանքային լուծում չի առաջարկվել։
Ռուբեն Վարդանյանն առաջարկել է Մարդու իրավունքների պաշտպանին հանդիպել բանտարկյալների հետ և հետևել իրենց իսկ օրենքներին:
«Կարևոր չէ, թե դեռ որքան ժամանակ կանցկացնենք Ումբակիում։ Խնդրում եմ՝ հետևեք ձեր իսկ օրենքներին»։
— Ռուբեն Վարդանյան
[EN] Ruben Vardanyan’s Appeal to the Commissioner for Human Rights of Azerbaijan
18 September 2026
On 16 September 2026, Ruben Vardanyan recorded a public appeal to the Commissioner for Human Rights of the Republic of Azerbaijan, Sabina Aliyeva, who had stated her readiness to assist in matters concerning the rights of convicted Armenian citizens. He sets out violations that contravene, above all, Azerbaijan’s own legislation.
Ruben Vardanyan, held at the Umbaki penitentiary complex together with eighteen other Armenian citizens, refers to the Code on the Execution of Sentences and to the booklet on prisoners’ rights that the Commissioner’s office handed to the detainees in April of this year. He emphasises that these rights must be observed regardless of the charges brought against a person, their ethnicity, religion or citizenship.
Among the matters he raises: the absence of weekly telephone calls for some of the detainees and the unavailability of video calls, as a result of which some have not seen their children for almost three years; the impossibility of obtaining medical tests even at his own expense; the impossibility of executing a power of attorney for family members because notarial services are refused; the restriction of physical exercise to 20–40 minutes once a week instead of the hour a day provided for; and the absence of written replies to applications and complaints.
Ruben Vardanyan also states that, following the closure of the International Committee of the Red Cross in Azerbaijan, the detainees have lost their channel of communication with their families: most receive no parcels. He notes that many are unable to buy food in the prison shop or make telephone calls because they have no funds. He recalls the initiative of Veronika Zonabend, who is ready to travel to Baku, to meet the Commissioner for Human Rights and the convicted Armenian citizens, and to bring them more than a thousand letters, parcels and essential items. Her appeals have gone unanswered, and no alternative solution has been proposed.
He asks the Commissioner for a meeting with the detainees and for a response to his appeal.
“However long we still spend in Umbaki, please comply with your own laws.” – Ruben Vardanyan.
We are publishing the audio appeal with subtitles.
[RU] Обращение Рубена Варданяна к Уполномоченному по правам человека Азербайджана
18 сентября 2026 г.
16 сентября 2026 года Рубен Варданян записал публичное обращение к Уполномоченному по правам человека Азербайджанской Республики Сабине Алиевой, которая заявляла о готовности содействовать в вопросах соблюдения прав осуждённых граждан Армении. Он перечисляет нарушения, которые противоречат прежде всего законодательству самого Азербайджана.
Рубен Варданян, находящийся в пенитенциарном комплексе Умбаки вместе с ещё восемнадцатью гражданами Армении, ссылается на Кодекс об исполнении наказаний и на брошюру о правах осуждённых, которую офис Уполномоченного вручил заключённым в апреле этого года, и подчёркивает: эти права должны соблюдаться независимо от статьи обвинения, национальности, вероисповедания и гражданства.
Среди изложенного – отсутствие у части заключённых еженедельных телефонных звонков и недоступность видеосвязи, из-за которой некоторые почти три года не видели своих детей; невозможность сдать медицинские анализы даже за собственный счёт; невозможность оформить доверенность на родных из-за отказа в нотариальных услугах; ограничение физических занятий до 20–40 минут раз в неделю вместо положенного часа в день; отсутствие письменных ответов на заявления и жалобы.
Отдельно Рубен Варданян говорит о том, что после прекращения работы Международного комитета Красного Креста в Азербайджане заключённые лишились канала связи с семьями: большинство не получает посылок. Он также отмечает, что многие не имеют возможности покупать продукты в тюремном магазине и делать телефонные звонки, поскольку у них нет средств. Он напоминает об инициативе Вероники Зонабенд, готовой приехать в Баку, встретиться с Уполномоченным по правам человека и с осуждёнными гражданами Армении, привезти им более тысячи писем, посылки и необходимые вещи. Её обращения остались без ответа, а альтернативного решения предложено не было.
Он просит Уполномоченного о встрече с заключёнными и о реакции на обращение.
«Неважно, сколько времени мы ещё проведём в Умбаки. Пожалуйста, соответствуйте своим же законам»
– Рубен Варданян.